Zie je iets misgaan in de natuur? Maak je je zorgen over dierenwelzijn of milieuvervuiling? Dan kun je meer dan je denkt! Hieronder leggen we uit wat je als inwoner kunt doen, afhankelijk van wat je hebt gezien. Zo geven we samen een stem aan wie dat zelf niet kunnen.

Hoe weet je wie verantwoordelijk is?

• Binnen de bebouwde kom: meestal de gemeente.
• Buiten de kom: meestal de provincie.
• Staatsbosbeheer/Defensie/Koninklijk Huis: hebben soms uitzonderingsposities, maar zich wel aan natuurwetgeving/de Omgevingswet houden.
• Twijfel je? Meld het bij de omgevingsdienst ODU, zij weten waar het hoort.

Wil je liever iets opvragen, zoals informatie over vergunningen of onderzoek?

👉 Dien dan een Woo-verzoek in: Informatie over de Wet open overheid (Woo)
👉 Bekijk hier ons voorbeeld van een Woo-verzoek in Word

Tip: gebruik de Atlas Leefomgeving

Een handige website waarop je kunt zien hoe gezond jouw omgeving is, met info over luchtkwaliteit, geluid, bodem, water en natuur.

Binnen de bebouwde kom (dus binnen gemeentegrenzen):

Bomenkap is vaak vergunningsplichtig. Meld het bij je gemeente of via de Omgevingsdienst Utrecht (ODU):

👉 Melding doen bij ODU Utrecht

Buiten de bebouwde kom:

De provincie Utrecht is dan meestal het bevoegd gezag. Grote terreinbeheerders zoals Staatsbosbeheer, Defensie, Natuurmonumenten of Utrechts Landschap hebben vaak geen kapvergunning nodig, maar moeten zich wél houden aan natuurwetgeving. Ook voor hen geldt een meldplicht en de verplichting om beschermde soorten te ontzien. Je kunt deze organisaties ook direct bellen met de vraag over waarom er kap plaatsvindt.

Vermoed je kap zonder melding of vergunning? Of verstoring van beschermde soorten?

👉 Meld dit bij de provincie via het provincieloket meldingen. Ga naar ‘Vraag het de provincie’ en dan ‘Overige klacht of melding doorgeven’

📌 Tip: vraag de ODU of provincie expliciet te onderzoeken of er beschermde soorten zijn verstoord of leefgebieden zijn vernietigd. Zo voorkom je dat een melding ‘verdwijnt’.

Als er bouwplannen of andere ruimtelijke ontwikkelingen in je buurt zijn, is het zaak snel en goed geïnformeerd te reageren.

Blijf op de hoogte 
Wil je altijd op de hoogte zijn van alle plannen in je omgeving? Schrijf je in voor Berichten over uw Buurt zodat je automatisch een melding krijgt over vergunningen en bestemmingsplannen in jouw straal:

• Berichten over uw BuurtBerichten over uw Buurt

Vind alle regels 
Wil je weten welke regels en beschermingen er gelden voor een specifiek gebied? Alle gebiedsbescherming en regels voor bestemmingsplannen zijn opgenomen in het Informatiepunt Leefomgeving:

• Informatiepunt Leefomgeving

Zienswijze schrijven 
Wil je officieel reageren op een plan of vergunning (een zogenaamde 'zienswijze')? De volgende organisaties bieden veel waardevolle informatie en handleidingen voor burgerparticipatie en milieurecht:

• Advocaat van de Aarde Advocaat van de Aarde - Jouw platform voor natuurbescherming

•  Stichting Milieurechtsbijstand Nederland

De provincie Utrecht kent verschillende beschermde en waardevolle gebieden. De status van een gebied is bepalend voor wat er wel en niet mag. Dit zijn de meest voorkomende labels:

Vind de regels op de kaart! Alle geldende regels, bestemmingsplannen en beschermingsgebieden van de provincie Utrecht zijn digitaal vastgelegd. Dit zijn de definitieve bronnen om de exacte status van een plek te checken:

• Atlas Provincie Utrecht
• Regels op de Kaart - Omgevingsloket

In Nederland mag er op verschillende dieren worden gejaagd. Naast de jacht worden er ook dieren gedood onder de noemer beheer of schadebestrijding. Sommige regels gelden in heel Nederland, maar andere verschillen per provincie. Daarnaast hangt wat wel en niet mag af van het seizoen en de diersoort. De vraag “mag hier gejaagd worden” is dan ook niet makkelijk of snel te beantwoorden. Ten eerste mag er alleen gejaagd worden als iemand een jachtakte heeft. Een jager moet altijd de juiste papieren bij zich hebben. Dan kan het gaan om de jachtakte zelf, verzekeringspapieren, een ontheffing (toestemming van de provincie) en/of de toestemming van de grondgebruiker.

👉 Als je vermoedt dat er illegale jacht plaatsvindt, of je maakt je zorgen dat de regels niet worden nageleeft kun je het beste contact opnemen met de omgevingsdienst ODU of de politie met de vraag om te controleren of de jagers de juiste papieren in bezit hebben. 

👉 Misstanden zijn ook te melden bij de Faunabescherming: 'U kunt uw meldingen sturen naar ons e-mailadres [email protected] of, in dringende gevallen, bellen naar 06 – 1601 0305. Meldingen blijven, behalve binnen het bestuur van De Faunabescherming, altijd anoniem, tenzij anders wordt afgesproken.' 

• Bij geen levensbedreigende situatie: Bel 144 (Red een dier) of de Dierenambulance via 0900-0245.
• Bij een levensbedreigende situatie: Bel de politie via 0900-8844, of voor spoed 112.
• 🦊 Wilde dieren kunnen ook naar een gespecialiseerde wildopvang worden gebracht.
• ! Pak jonge of gewonde dieren niet zomaar op, soms is hun moeder in de buurt.

👉 Meer info: Dierenambulance Utrecht

Aangereden wolf?

👉 Bel direct de meldkamer van de politie via 0900-8844.

Bijvoorbeeld:

• werkzaamheden in het broedseizoen
• bouw in leefgebied van dassen, vleermuizen of amfibieën
• verstoring van dassenburchten

👉 Meld dit bij de ODU: Meldpunt ODU Utrecht

Het spoednummer van ODU (7 dagen per week, 24 uur per dag) is 0800 – 0225510

Voor dassen: 

👉 Stichting Dassenwerkgroep Utrecht & ‘t Gooi

👉 Burchtverstoring melden via Das & Boom

Wil je weten welke beschermde diersoorten zich in een bepaald gebied bevinden? Dat is de beste manier om je melding of bezwaar te onderbouwen!

Vind lokale data

• De meest complete natuurdatabank van Nederland is de NDFF (Natuurdatabank), waar iedereen kan bekijken welke beschermde diersoorten in een gebied voorkomen:
  • De meest complete natuurdatabank van Nederland - NDFF

Schakel expertise in 

Er zijn nog meer lokale werkgroepen die gespecialiseerd zijn in het spotten en beschermen van specifieke diersoorten in Utrecht:

• Over ons - KNNV | Afdeling Utrecht
• Vleermuiswerkgroep Utrecht
• Vogelwacht Utrecht

De provincie Utrecht heeft een actief wolvenbeleid met rustmaatregelen. Er geldt van 15 maart tot 15 september een aanlijnplicht voor honden in gebieden rond de Leusderheide, Den Treek en Austerlitz. Dit is om incidenten met wolven te voorkomen, maar ook om jonge dieren in het broedseizoen rust te geven.

👉 Lees het wolvenbeleid provincie Utrecht

👉 Lees hier meer over de richtlijnen van de provincie: Periodieke aanlijnplicht in gebieden waar wolven leven

Schade of waarneming van een wolf?

👉 Meld dit bij BIJ12 – Wolvenmeldpunt

Bijvoorbeeld:

• lozing in oppervlaktewater
• luchtvervuiling of stank
• geluidsoverlast
• bodemverontreiniging
• afvaldumping in de natuur

👉 Meld dit bij de ODU: Milieuklacht indienen

Of gebruik de gemeentelijke meldapp: Zo Gemeld – Gemeente Utrecht

• Check de Stookwijzer, hier kun je ook direct een melding doen
• Stoken met bewerkt hout is verboden, meld dit bij je gemeente

Vuurwerkshows in of nabij natuurgebieden hebben een vergunning én een natuurtoets nodig. Zie je vuurwerk waar dat niet hoort?

👉 Meld dit bij de provincie: Meldingsformulier provincie Utrecht

Gele velden in het voorjaar? 

Mogelijk glyfosaat. Meld met foto via: Waarneming.nl glyphosaat

Mest uitgereden buiten het mestseizoen?

👉 Meld dit bij de NVWA: Meldpunt NVWA mest

Wat kunnen gemeenten en de provincie doen?

Voor gemeenten: Gemeentelijke handleiding Regulering Bestrijdingsmiddelen

Voor de provincie: Provinciale handleiding Regulering Bestrijdingsmiddelen

Evenementen moeten aan strenge regels voldoen, zeker in of bij natuurgebieden. Denk aan:

• Natuurnetwerk Nederland (kaart provincie Utrecht)
• Natura 2000-gebieden
• broedseizoen
• stikstofuitstoot

Check of er een vergunning is verleend via:

👉 officielebekendmakingen.nl

Twijfel je of alles volgens de regels verloopt?

👉 Meld het bij de gemeente of provincie, of dien een zienswijze of bezwaar in als je belanghebbende bent. 

• Bel 144 (Red een dier) voor huisdieren, boerderijdieren én wilde dieren
• Bij veehouderij of transport: meld bij de NVWA
   
• Wat moet je doen bij hittestress? 
  1. Bij heel acute hitte/koudestress kun je 144 of de politie bellen.
  2. Maak ook een melding bij de NVWA inclusief foto's en filmpjes.
  3. Help ons hittestress in kaart te brengen: https://www.partijvoordedieren.nl/hittestress
  4. Bij hitte in transportwagens: Hittestress melden bij de NVWA

Bijvoorbeeld:

• afvaldumping in natuurgebied
• gesloten ecoducten of jachttorens bij faunapassages
• rookverbod genegeerd in natuur (1 maart – 1 okt) zie ook Aanwijzingsbesluit rookverbod in bossen en natuurterreinen gemeente Utrechtse Heuvelrug | Lokale wet- en regelgeving 

👉 Meld dit bij je gemeente of de Omgevingsdienst ODU

Je kunt klachten over geluidsoverlast van vliegtuigen melden bij het vliegveld waar die vliegtuigen opstijgen of landen.

Bij overvliegen is het Rijk de bevoegde autoriteit. 
Bij landen en opstijgen de Provincie. 

Afhankelijk van de locatie of het type vliegtuig kun je ook terecht bij de omgevingsdienst, luchtvaartpolitie of Defensie.

👉 Bekijk het overzicht van de Rijksoverheid over waar je je melding kunt maken. 

Staat je vraag er niet tussen of wil je ons iets anders melden? Vul het formulier in en we komen zo snel mogelijk bij je terug.