Motie Verkenning kansen bescherming natuurgebied Vliegbasis Soesterberg

Provinciale Staten verzoeken het college: 

1. Een verkenning uit te voeren naar de bescherming en benutting van de bijzondere natuurwaarden van Vliegbasis Soesterberg, met o.a. aandacht voor: 

• Nut en noodzaak van extra bescherming van de biodiversiteit in het gebied; 

• Mogelijkheden van voordracht van Vliegbasis Soesterberg als Natura 2000 gebied of Bijzonder Provinciaal Landschap en beschermingsmogelijkheden vanuit de Natuurherstelverordening. 

• Het waarborgen van de afspraken over de realisatie van woningbouw en andere afspraken in het gebied. 

2. Terugkoppeling aan PS over de voortgang in 2026. 

Aanleiding: 

De realisatie van nieuwe natuur in de provincie Utrecht blijkt lastig. We moeten alle zeilen bijzetten voor het realiseren van de verschillende natuuropgaven zoals herstel van de natuur en versterking van de biodiversiteit. Daarbij is het van belang dat de bijzondere natuur die er is voldoende beschermd wordt. Het beschermen van de bijzondere natuur van Vliegbasis Soesterberg draagt op een zeer doelmatige manier bij aan de realisatie van de natuurdoelen van Provincie Utrecht. Het gebied is al ingericht als natuurgebied. De biodiversiteit is al uitzonderlijk. Het gebied is al in beheer bij een goed toegeruste terrein beherende organisatie (Utrechts Landschap). Het enige dat moet gebeuren is zorgen dat dit gebied goed beschermd wordt voor toekomstige generaties. De Begroting van 2026 verwoordt de inzet van de provincie voor het komende jaar. De Kadernota is het moment van de grote besluiten. De voorgestelde verkenning bij behandeling van de Begroting 2026 kan aanleiding geven tot het overwegen van vervolgstappen met betrekking tot de bescherming van Vliegbasis Soesterberg. 

Argumenten: 

• Park Vliegbasis Soesterberg is het meest bijzonder terrestrische natuurgebied van Provincie Utrecht en wordt door experts gezien als een gebied van nationaal belang. Het gebied kenmerkt zich door een biodiversiteit die voor Nederlandse begrippen uitzonderlijk is. Er zitten (zeer) zeldzame soorten zoals de kommavlinder, de grauwe klauwier, de veldleeuwerik, de havik en de bunzing en meerdere zeldzame hagedissen. In het gebied zijn zeer veel insecten, waaronder honderden soorten bestuivers zoals bijen en zweefvliegen. Vliegbasis Soesterberg herbergt de hoogste biodiversiteit van de provincie (Nature Today). 

• Alle huidige Natura 2000 gebieden van Provincie Utrecht liggen aan de randen van de provincie. Vliegbasis Soesterberg ligt in het hart van de provincie. Het gebied is een bijzonder natuurgebied, heeft een nationale uitstraling en kent een bijzondere ontstaansgeschiedenis waar Provincie Utrecht zich mee kan profileren. 

• Park Soesterberg is de kraamkamer van natuur op de Utrechtse Heuvelrug. Doordat de bodem nog niet verzuurd is komen hier soorten voor die elders zijn uitgestorven. Daarnaast komen de meeste soorten voor in grote aantallen. Het park is via 5 ecoducten verbonden met de rest van de heuvelrug en waarschijnlijk in de toekomst ook met de Veluwe. 

• Park Vliegbasis Soesterberg heeft niet de hoogste beschermde status. Het is onderdeel van Natuur Netwerk Nederland maar geen onderdeel van Natura 2000. Ten tijde van de aanwijzing van de meeste Natura 2000 gebieden begin deze eeuw was Vliegbasis Soesterberg nog in gebruik als militair terrein. Het is destijds niet voorgedragen als Natura 2000 gebied. 

• Formeel heeft Provincie Utrecht geen beslissende rol bij aanwijzing van Natura 2000 gebieden, dat is een bevoegdheid van het Rijk en Europese Commissie. Provincies spelen wel een belangrijke ondersteunende rol bij het advies over aan te wijzen gebieden, het verzamelen van ecologische data en onderbouwing en uitvoering van de aanwijzing van het gebied. 

• De Omgevingswet biedt provincies ook mogelijkheden tot de aanwijzing van ‘Bijzonder provinciale natuurlandschappen’. Dit betreft geen Natura 2000 status. Hier is nog weinig ervaring mee opgedaan. 

• De verkenning vraagt een geringe éénmalige investering. Meerdere malen heeft GS aangegeven dat er genoeg geld is om natuur te realiseren. Naar verwachting vergt de verkenning een geringe inzet die eventueel extern kan worden ingehuurd. 

• Er zijn afspraken gemaakt over de realisatie van woningbouw aan de rand van het gebied. De verkenning moet ook aangeven hoe toekomstige bescherming samengaat met borging van de afgesproken woningbouw. 

Beoogd effect: 

• Bescherming biodiversiteit Vliegbasis Soesterberg 

• Versterking van de natuur in de Provincie Utrecht 

Indiener(s) Anjo Travaille, Partij voor de Dieren 

Arne Schadelee, Christen Unie 

Amos de Jong, Volt 

Mieke Hoek, 50+ 

Jan Breur, SP

-----

Statenbrief verkeersveiligheidsmonitor