Schriftelijke vragen Natuurbranden door militaire oefeningen

In de afgelopen dagen zijn in verschillende provincies grote natuurbranden uitgebroken door militaire oefeningen van Defensie. Op de Veluwe bij ’t Harde woedde dagenlang een gigantische brand, maar ook bij natuurgebieden in de buurt van Oirschot, Weert en op de Edese heide zijn grote branden uitgebroken na militaire oefeningen.[1] Er woedden afgelopen week zoveel natuurbranden dat de Nederlandse brandweer buitenlandse hulpdiensten om assistentie heeft moeten vragen.[2]

Militaire oefenterreinen zijn vaak gelegen in natuurgebieden met een hoge en kwetsbare biodiversiteit. Het Rijksvastgoedbedrijf beheert deze terreinen, maar de provincie is verantwoordelijk voor de bescherming van de natuur en de dieren die er leven. Ook in Utrecht zijn er meerdere militaire oefenterreinen in natuurgebieden gelegen waar intensief wordt geoefend, zoals ook op de Leusderheide. Wij stellen daarom de volgende vragen aan het College:

1.     Bent u met ons van mening dat de veiligheid van omwonenden en de bescherming van de natuurgebieden en de dieren die er leven, bij extreme droogte altijd de eerste prioriteit moet zijn bij defensie-oefeningen? Zo nee, waarom niet?

2.     Bent u met ons van mening dat natuurbranden een direct risico vormen voor de veiligheid van omwonenden en de natuur, en dat deze veiligheid leidend dient te zijn in de keuze voor het al of niet laten doorgaan van risicovolle militaire oefeningen?[3] Zo nee, waarom niet?

3.     Bent u met ons van mening dat Defensie haar oefeningen moet staken, wanneer het risico op een natuurbrand door droogte niet kan worden uitgesloten? Zo nee, waarom niet? 

4.     Bent u bekend met de protocollen en/of richtlijnen die Defensie hanteert bij periodes van aanhoudende droogte en verhoogd brandrisico? Kunnen deze met ons gedeeld worden? Zijn de protocollen en/of richtlijnen naar uw mening voldoende toegerust op natuurbrandpreventie in tijden van grote en aanhoudende droogte? Worden er naar uw idee voldoende preventieve maatregelen genomen tegen natuurbranden op militaire oefenterreinen? Kunt u uw antwoord toelichten? 

5.     Is er een inschatting van hoeveel beschermde dieren de afgelopen week zijn verbrand bij defensiebranden?

6.     Hoe reflecteert u op de verhouding tussen inspanning en (publieke) middelen die geïnvesteerd worden in natuurbehoud en de roekeloosheid waarmee defensie verlies aan natuurkwaliteit en beschermd leven heeft veroorzaakt?

7.     Hoe gaat Defensie dit verlies aan natuur tenietdoen dan wel compenseren, en op welk termijn? Is sprake van overtredingen van landelijke of Europese wetgeving? Zo ja, wat zijn daarvan de consequenties en welke sancties staan daarop? Op welke manier kunnen overheden of andere belanghebbenden Defensie juridisch aansprakelijk stellen voor de vernietiging van natuur en (beschermde) dieren?

8.     Wat voor soort militaire oefeningen vinden plaats in onze provincie? Kunt u per oefenterrein aangeven of het is toegestaan vuurwapens, explosieven, granaten, pyrotechnische middelen of andere brandgevaarlijke stoffen in te zetten? Kunt u per oefenterrein een beeld geven van de risico’s voor omwonenden en voor de natuur?

9.     Heeft de Provincie Utrecht afspraken gemaakt met Defensie over de veiligheid van omwonenden en het risico op natuurbranden? Zo ja, kunnen deze afspraken met ons gedeeld worden? Is de provincie van oordeel dat deze afspraken de veiligheid van inwoners en de natuur voldoende waarborgen? Kunt u uw antwoord toelichten?

10.  Welke rol heeft de Provincie Utrecht bij de uitbraak van een natuurbrand op een militair oefenterrein in onze provincie? Hoe verhoudt deze rol zich tot de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de Veiligheidsregio Utrecht bij een uitbraak van een natuurbrand? 

11.  Heeft u naar aanleiding van de recente natuurbranden in andere provincies contact gezocht met Defensie over de noodzaak van verscherpte richtlijnen voor brandgevaarlijke militaire oefeningen bij droogte?  Zo ja, welke (nieuwe) afspraken zijn daaruit voortgevloeid? Zo nee, bent u bereid om met de minister van Defensie in gesprek te gaan over natuurbrandpreventie bij militaire oefeningen, waaronder het staken van brandgevaarlijke oefeningen bij droogte? Kunt u uw antwoord toelichten?

12.  Defensie heeft het voornemen om de oefenterreinen in onze provincie uit te breiden, ook in natuurgebieden, waaronder de terreinen bij Vlasakkers en op de Leusderheide. In hoeverre wordt daarmee het risico op natuurbranden vergroot? Hebben uitbreidingen van defensieterreinen tot gevolg dat brandgevaarlijke oefeningen dichter in de buurt van woonwijken plaatsvinden? Is er een analyse gemaakt van de veiligheids- en gezondheidsrisico’s voor omwonenden bij uitbreidingen van defensieterreinen? Zo ja, kan deze analyse met ons gedeeld worden? Zo nee, waarom niet, en bent u voornemens deze analyse binnenkort uit te voeren?

Jesseka Batteau, Partij voor de Dieren